Groeiende samenwerking met het voortgezet onderwijs

Gepubliceerd op: 7 maart 2019 16:00

Het merendeel van de openbare bibliotheken (84%) werkt samen met het voortgezet onderwijs. Zij bedienen hiermee samen 695 schoolvestigingen: 48% van de schoolvestigingen in het werkgebied van de bibliotheken (bij de vorige meting was dit 44%).

De dienstverlening richt zich meestal op leesbevordering (76% van de scholen) en in mindere mate ook op informatievaardigheden en mediawijsheid (21%). Op 109 schoolvestigingen wordt samengewerkt volgens de aanpak van de Bibliotheek op school (vorige meting 86) en met nog eens 74 scholen worden verkennende gesprekken gevoerd (vorige meting 64).

Dit blijkt uit het rapport ‘Dienstverlening openbare bibliotheken aan het voortgezet onderwijs’. Met dit onderzoek, dat jaarlijks via het Bibliotheekonderzoeksplatform (BOP) wordt uitgevoerd, is in kaart gebracht hoe de dienstverlening van openbare bibliotheken eruitziet voor het voortgezet onderwijs. In samenwerking met Stichting Lezen is een aanvullende telefonische inventarisatie gedaan om het totaal te bepalen.

Knelpunten en aanbevelingen

Er worden echter ook knelpunten gesignaleerd. Als belangrijkste knelpunten worden genoemd onvoldoende financiering (53% van de bibliotheken) en onvoldoende personele bezetting (59%).
Uit het onderzoek blijkt dat weliswaar veel bibliotheken aandacht aan het voortgezet onderwijs besteden, maar er onvoldoende in slagen om hier structureel formatie en financiële middelen voor vrij te maken. Ook het collectie aanbod, fysiek of digitaal, laat te wensen over: op slechts 37% van de scholen waarmee wordt samengewerkt is een fysieke collectie aanwezig is. Tot slot lijkt de samenwerking nog vaak te bestaan uit losse activiteiten zonder beleidsmatige inbedding.
Hier liggen dan ook kansen om de dienstverlening te verbeteren. Het kernteam de Bibliotheek op school – voortgezet onderwijs doet daarom de volgende aanbevelingen:

  1. Financiering
    Bij veel bibliotheken leeft enerzijds het idee dat de dienstverlening voor het voortgezet onderwijs kostendekkend moet zijn. Anderzijds valt ervoor te pleiten dat deze doelgroep niet anders is dan andere doelgroepen van de bibliotheek. Het bereiken van jongeren is dan onderdeel van het bibliotheekbeleid dat financieel wordt vertaald naar de begroting. Wanneer bij de partners de urgentie van leesbevordering duidelijk is en de rol die bibliotheken kunnen spelen bij het vergroten van de taalvaardigheid van leerlingen en daarmee bij preventie van laaggeletterdheid, krijgt het gesprek over financiering vaak een andere invalshoek.

  2. Formatie
    Het is belangrijk dat er voldoende geoormerkte uren beschikbaar zijn en deze uren ook echt aan structurele samenwerking met het voortgezet onderwijs worden besteed. Het rekenmodel vo kan helpen om de benodigde formatie binnen de samenwerking te bepalen. 

  3. Collectie
    Een aantrekkelijke collectie is onmisbaar voor het vergroten van leesplezier onder jongeren. Toegang tot een collectie kan op verschillende manieren, fysiek of digitaal, worden vormgegeven, waarbij het belangrijk is dat de bibliotheek in de lead is en haar deskundigheid laat zien.

  4. Inbedding in beleid
    Er zijn veel activiteiten voor het voortgezet onderwijs op het gebied van leesbevordering en digitale geletterdheid, maar het lijken vaak losse activiteiten, gedragen door één enthousiaste docent en bibliotheekmedewerker. Dat maakt deze dienstverlening kwetsbaar. Gebruik deze activiteiten en het enthousiasme om het gesprek met de schooldirectie aan te gaan over de bijdrage aan onderwijsresultaten en de beleidsmatig borging.

Landelijke en individuele rapportages

In totaal hebben dit jaar 128 (basis)bibliotheken deelgenomen aan het onderzoek ‘Samenwerking voortgezet onderwijs’. De Koninklijke Bibliotheek heeft voor alle betrokkenen in het veld een landelijke rapportage opgesteld waarin duiding wordt gegeven aan de resultaten voor het totaal aan bibliotheken. In aanvulling op de landelijke rapportage zullen alle deelnemende bibliotheken in maart een individueel rapport ontvangen, waarin de resultaten van de bibliotheek worden afgezet tegen de landelijke cijfers, de resultaten van de provincie en bibliotheken van vergelijkbare grootte. Beide rapportages zijn te raadplegen via het Bibliotheekonderzoeksplatform.

Bibliotheekinzicht.nl

Meer informatie over onderzoek naar dit thema is te vinden op Bibliotheekinzicht. Op deze website worden deze en andere onderzoeksresultaten in de bredere context van het openbare bibliotheekveld geplaatst. In de artikelen op Bibliotheekinzicht wordt onderzoeksinformatie uit diverse bronnen gebundeld, bijvoorbeeld uit onderzoek dat door of in opdracht van de KB is uitgevoerd, maar ook informatie van externe bronnen, zoals publicaties van onderzoeksinstituten, marktonderzoeksbureaus, partnerinstellingen, wetenschappelijke tijdschriften en vakbladen.

Lees meer over het thema lezen en leesbevordering bij jongeren in de volgende artikelen:

Meer informatie

Met inhoudelijke vragen over het onderzoek kunt u zich wenden tot Sharon van de Hoek, Adviseur onderzoek en kennisdeling (KB). Voor inhoudelijke vragen over de samenwerking tussen bibliotheken en het voortgezet onderwijs kunt u terecht bij uw POI-contactpersoon of stuurt u een mail naar het landelijke kernteam.