BoekStart geeft invulling aan VVE beleid van bibliotheken

Gepubliceerd op: 7 november 2018 13:00

Begin november publiceerden we de onderzoeksresultaten van de ‘Dienstverlening van openbare bibliotheken rondom voor- en vroegschoolse educatie 2017 (VVE)’. Dit onderzoek brengt in kaart welke educatieve rol openbare bibliotheken vervullen voor de doelgroep 0-4 jaar. In het onderzoek wordt specifiek aandacht geschonken aan het landelijke programma BoekStart, zowel in de variant BoekStart voor baby’s als BoekStart in de kinderopvang.

De meest opvallende resultaten
Bijna alle bibliotheken doen mee aan BoekStart voor baby’s en het aantal bibliotheken dat mee doet aan BoekStart in de kinderopvang is wederom gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. Een kwart van de kinderopvanglocaties werkt met BoekStart. Bibliotheken werken daarnaast samen met de gemeente, JGZ en het basisonderwijs om kinderen van 0 – 4 jaar zoveel mogelijk te bereiken. Daarnaast spelen bibliotheken ook een belangrijke rol bij het trainen van personeel in de kinderopvang (77%). Voor de VVE dienstverlening is gemiddeld 0,8 FTE per week beschikbaar en worden voornamelijk educatief specialisten ingezet (87%) of een BoekStartcoördinator (69%). Nieuw is de inzet van projectleiders VoorleesExpress, BoekStartcoaches en speciaal opgeleide voorleesconsulenten. In 2017 werden meer vrijwilligers ingezet dan in 2016 (53% t.o.v. 29%) hetgeen gezien de meest genoemde knelpunten niet verwonderlijk is: onvoldoende personele bezetting (62%), en onvoldoende financiering (53%). Zorgelijk is het feit dat in 2017 slechts 11% van de front-office medewerkers een training BoekStart voor baby’s heeft gevolgd.

Dit zijn een aantal resultaten die blijken uit het rapport ‘Dienstverlening openbare bibliotheken rondom voor- en vroegschoolse educatie 2017’. Dit onderzoek wordt jaarlijks via het Bibliotheekonderzoeksplatform (BOP) uitgevoerd. 

Cruciale rol in preventie laaggeletterdheid
Uit de resultaten blijkt dat veel bibliotheken aandacht besteden aan hun VVE dienstverlening, en deze uitbreiden met de inzet van BoekStartcoaches, de VoorleesExpress en ouder en kind activiteiten. Tegelijkertijd worstelen zij met een te kort aan middelen waardoor de noodzakelijke voorwaarden voor structureel beleid ontbreken. En dat terwijl bibliotheken de sleutel tot geletterdheid in huis hebben. Bibliotheken spelen met BoekStart en de Bibliotheek op school - als samenwerkingspartner voor consultatiebureaus, kinderdagverblijven, scholen en gemeenten - een cruciale rol in de preventieve aanpak. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat beide programma’s een significant positief resultaat hebben. Het is daarom van belang dat de bibliotheek hierover in gesprek gaat met de gemeente en laat zien dat alleen een preventieve aanpak een duurzame oplossing biedt in de strijd tegen laaggeletterdheid. 

Kansen met betrekking tot financiering
Vanuit het actieprogramma Tel mee met Taal wordt subsidie beschikbaar gesteld aan bibliotheken voor preventie gekoppeld aan curatie. Het kabinet heeft besloten om meer te investeren in VVE en heeft daar met de VNG al concrete afspraken over gemaakt. In het kader van de Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang is de kinderopvang gebaat bij het programma BoekStart in de kinderopvang, omdat zij daarmee werken aan het verbeteren van de taalontwikkeling. Steeds meer kinderopvangorganisaties zijn bereid om een bijdrage in de kosten te betalen.

Aandachtspunten formatie en deskundigheid
Het is belangrijk dat er voldoende geoormerkte uren beschikbaar zijn en dat deze uren ook echt aan de VVE dienstverlening besteed worden, inclusief beleidsontwikkeling en kwaliteitsbewaking. Voor Boekstart in de kinderopvang wordt in het landelijke rekenmodel uitgegaan van 1,0 tot 0,5 uur per week inzet van een voorleesconsulent per kinderopvanglocatie. Daarnaast is het van belang dat medewerkers in de front-office van bibliotheken regelmatig bijgeschoold en getraind worden in het herkennen van en omgaan met laaggeletterde ouders.

Resultaatgericht werken
Het meten van resultaten is dankzij de Monitor BoekStart in de kinderopvang en de BOP enquête VVE eenvoudiger geworden. Met deze cijfers kunnen gemeenten overtuigd worden van de belangrijke rol die de bibliotheek speelt en van de meerwaarde van de dienstverlening. 

Kansen Jubileumjaar BoekStart 
BoekStart bestaat nu 10 jaar en de meeste bibliotheken hebben BoekStart in de bibliotheek al jaren geleden omarmd. Het jubileum biedt een unieke kans om BoekStart weer goed onder de aandacht te brengen van het publiek en de gemeente. Het is ook een mooie gelegenheid om de dienstverlening opnieuw onder de loep te nemen en aan te scherpen aan de hand van het document BoekStart in de spotlights. 

Rapportages beschikbaar
In totaal hebben dit jaar 124 (basis)bibliotheken deelgenomen aan het onderzoek ‘Dienstverlening openbare bibliotheken rondom voor- en vroegschoolse educatie 2017’. De Koninklijke Bibliotheek heeft voor alle betrokkenen in het veld een landelijke rapportage opgesteld waarin duiding wordt gegeven aan de resultaten voor het totaal aan bibliotheken. In aanvulling op de landelijke rapportage ontvangen alle deelnemende bibliotheken in november een individueel rapport. Waarin de resultaten van de bibliotheek worden afgezet tegen de landelijke cijfers, de resultaten van de provincie en bibliotheken van vergelijkbare grootte. Beide rapportages zijn te raadplegen via het Bibliotheekonderzoeksplatform. 

Bibliotheekinzicht.nl
Meer informatie over onderzoek naar dit thema is te vinden op Bibliotheekinzicht. Op deze website worden deze en andere onderzoeksresultaten in de bredere context van het openbare bibliotheekveld geplaatst. In de artikelen op Bibliotheekinzicht wordt onderzoeksinformatie uit diverse bronnen gebundeld, bijvoorbeeld uit onderzoek dat door of in opdracht van de KB is uitgevoerd, maar ook informatie van externe bronnen, zoals publicaties van onderzoeksinstituten, marktonderzoeksbureaus, partnerinstellingen, wetenschappelijke tijdschriften en vakbladen.
Lees meer over het thema Lezen en leesbevordering in de volgende artikelen:

Meer informatie
Met inhoudelijke vragen over het onderzoek kunt u zich wenden tot Sharon van de Hoek, Adviseur onderzoek en kennisdeling (KB). Voor inhoudelijke vragen over VVE beleid en het programma BoekStart kunt u terecht bij Barbara van Walraven, Projectleider BoekStart voor Stichting Samenwerkende POI's Nederland.